Oto gazın kalite standardı var mı ?
EN
589 standardı, Avrupa Birliği Ülkeleri tarafından uyulması zorunlu olan otomotiv
yakıtı olarak kullanılan LPG'ye ilişkin kalite standardıdır. Standart araç
motoruna ve çevreye zararlı bazı bileşenlerin belirlenen seviyelerin altında
tutulmasını zorunlu kılmaktadır. Sürekli gelişen benzin kalitesine ve motor
teknolojilerine paralel olarak EN 589 standardı da sürekli olarak
geliştirilmekte ve uyulması gereken kuralların sınırları giderek
daraltılmaktadır. Türkiye'de de Mart 1996'da TS EN 589 olarak Türkçe'ye
çevrilmiş ve ihtiyari standart olarak yayınlanmıştır.
Emniyetli dolum seviyesi nedir ?
Emniyetli dolum
seviyesi araçlardaki dolum kitleri için tank kapasitesinin %80'idir. Örnek
olarak 40 litre'lik tanka maksimum 32 litre dolum yapılmalıdır. Ayrıca dolum
sırasında aracı daha fazla gaz almak niyetiyle sallamak ve şamandıranın
sapmasını sağlamak yanlıştır. Tankın ve dolayısıyla sürücünün emniyeti riske
atılmamalıdır.
Otogaz kullanımı araç
performansının düşmesine etki eder mi ?
Otogaza dönüştürülen
binek araçların yakıt sistemi benzin tüketimine göre tasarlanmış olduğundan, LPG
kiti ve montajı aracın özelliklerine uygun şekilde değilse, karşılaşılabilen en
büyük iki problem aracın olması gerekenden daha fazla yakıt harcaması ve araç
performansında benzinli kullanıma göre oluşan güç kaybıdır. Kullanılan gazın
kalitesi ile birlikte kitin araca uygun olmaması veya montajın araca uygun
yapılmaması, montaj sonrasında yapılması gereken testlerin eksikliği veya motor
bakımının yapılmamış olması, otogaz kullanan araçtan alınabilecek performansı
düşürmektedir.
Her dönüşüm kiti her araca uygun
mudur ?
Uygulanacak dönüşüm aracın tüm özellikleri göz önünde
bulundurularak tasarlanmalı ve uygulanmalıdır. Kullanılan dönüşüm kiti araca
uygun olmadığı zaman motor ayarının bozulması, performansın düşmesi ve
gerekenden fazla yakıt harcanması kaçınılmazdır.
LPG aracın motor aşınmasına etki eder mi
?
Kurşunlu benzin kullanmaya uygun olarak tasarlanan araçlarda
LPG kullanımına geçildiğinde özellikle ilk çalıştırmada motor aşınmasının
artması normaldir. Bu tip araçlarda belirli aralıklarla benzin kullanılması (4
depo LPG'den sonra, 1 depo benzin) tavsiye edilebilir. LPG, kurşun
içermediğinden , benzin gibi motoru yağlama özelliğine sahip değildir. Kurşunsuz
benzin kullanmaya uygun olarak üretilen araçlarda ise böyle bir uygulamaya gerek
yoktur ve LPG'nin daha temiz bir yakıt olmasının avantajlarından
yararlanılabilir.
LPG kullanan araçların özel bir
bakıma ihtiyacı var mıdır ?
LPG kullanan bir aracın bakım
gereksinimleri benzinli bir araçtan farklı değildir. Ancak, çift yakıtlı bir
sistem olduğundan aracın benzin ile ilgili sistemlerinin çalışır durumda kalması
için belirli aralıklarla benzin ile çalıştırılmalıdır.
LPG vuruntuya sebep olur mu ?
Silindir içinde
alevin ulaşmadığı bölgede oluşan yanma lokal basınç yükselmesine ve vurma
sesinin oluşmasına neden olur. Sadece LPG değil, gerekli oktan numarasının
altında her yakıt motorda vuruntu oluşmasına neden olacaktır. Düşük seviyedeki
vuruntu motora zarar vermez, ancak sürekli ve yüksek seviyede vuruntu, güç
kaybına, motorda aşırı ısınmaya ve motorun zarar görmesine neden olabilir. LPG
için en az motor oktan numarası (MON) Avrupa otogaz standardı EN 589'da
belirtildiği gibi 89 olmalıdır. Aracınızın performans ve ömrüne olumsuz
etkilerini önlemek için satın aldığınız LPG'nin en az 89 MON'a sahip olduğundan
emin olunması gerekir.
Motor hem gaz hem de
benzinle çalışmıyorsa sebep ne olabilir ?
Gaz ve benzin
elektro valfleri çalışmıyor olabilir. Elektrik devresindeki sigortada (voltajın
12 volt olması gerekli) veya topraklama kablo bağlantılarında problem
olabilir.
Motor benzinle çalışıyor, gazla
çalışmıyorsa sebep ne olabilir ?
Öncelikle araçta yeterli
miktarda gaz olup olmadığı, daha sonra da LPG tankı multivalf çıkışındaki
vananın açık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Depoda gaz varsa, vana açıksa ve
motor daha önce gazla normal çalışmışsa, gaz valfinde bir tıkanma olup olmadığı
kontrol edilmelidir. Tıkanıklığın temizlenmesi gerekir. Bunun dışında LPG hortum
ve borularında bir tıkanma olabilir. Benzin elektro valfinin kapalı, LPG elektro
valfinin açık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Aracın kontağını açarak,
miksere gaz gelip gelmediği kontrol edilmelidir.
Gaz tüketimi fazla ise ne yapılmalıdır ?
Hava
filtresi temizlenmeli gerekirse değiştirilmelidir. Rölanti ve tam güç ayarları
kontrol edilmelidir. Ateşleme avansı kontrol edilmeli, benzinli çalışmaya göre
biraz yüksek olmalıdır.
Motor gazla çalışırken
rölanti düzensiz ise sebep ne olabilir ?
• Karbüratör hava
ayarı yeniden yapılmalıdır. Bu ayarı yaparken benzinle çalışmayı etkilemeyecek
şekilde olmasına dikkat edilmelidir.
• Aracın rölanti ayarı bozuk olabilir.
LPG Regülatör buharlaştırıcısı üzerindeki tırtıllı vida yardımıyla rölanti ayarı
yapılabilir, fakat bu işlem için en yakın servise gidilmesi tavsiye edilir.
Motor tam güce ulaşmıyorsa ne yapılmalıdır ?
Regülatör - buharlaştırıcı sıcak su hortumları giriş
çıkışlarını, motorun termostatı ve devrede hava olup olmadığı kontrol
edilmelidir.
Seviye göstergesi dolu gösteriyor
fakat araba gitmiyorsa sebep ne olabilir ?
Multivalf ve aşırı
akış vanasından şüphe edilmelidir. Ayrıca aracın şamandırası kilitlenmişse yine
motora LPG gitmeyecektir. Komple bir bakım gereklidir.
Seviye göstergesi sürekli aynı seviyede kalıyor. LPG alınsa da
alınmasa da gösterge değişmiyorsa sebep ne olabilir ?
Bu durum
tankın içindeki şamandra mekanizmasının bozulmuş olabileceğinin göstergesidir.
Sinyal hep aynı gönderildiği için aracın kaç km. gittiği doğru hesap edilmezse
yolda kalınabilir. Şamandra kolunun ve mekanizmasının onarılması
gerekir.
Dolum sırasında tanktaki dolum hattı
vanasını kısmak doğru mudur ?
Kesinlikle doğru değildir. Bu
durumda LPG transferi sırasındaki akışın debisi düşecektir. Dünya
standartlarında minimum kabul edilebilir akış debisi 10 lt./dk. olmasına rağmen
Türkiye'de uygunsuz dönüşüm kitleri ve dolum ağız tipleri yüzünden bu değer 5
lt./dk. olmaktadır. Bu vana kısıldığı takdirde akışın debisi düşeceğinden LPG
dispenserleri hatalı çalışmaya zorlanmaktadır.
LPG'li aracın çalıştırılması nasıl olmalıdır
?
Sabah aracı çalıştırırken ve akşam stop ederken benzin
kullanılarak kapatılması tavsiye edilmektedir. Özellikle soğuk havalarda
sabahları benzin ile ilk çalıştırmanın yapılması tavsiye edilmektedir. İlk
ateşleme yapıldıktan sonra 3 bin devire gelindiğinde LPG'ye geçiş
yapılmalıdır.